Trzy poziomy nauczania Kościoła katolickiego – w co katolik musi wierzyć?
Nauczanie Kościoła katolickiego nie ma jednego poziomu autorytetu. Istnieją trzy poziomy nauczania Kościoła katolickiego, które określają, w co katolik musi wierzyć bezwzględnie, a co podlega interpretacji. Rozróżnienie to pomaga zrozumieć, dlaczego biskupi mogą różnić się w niektórych sprawach, pozostając wierni Kościołowi.
Często słyszy się, że biskup X jest bardziej liberalny niż biskup Y, a biskup Z to prawdziwy konserwatysta. Czy użycie takich pojęć jak liberał i konserwatysta ma sens w kontekście instytucji Kościoła Katolickiego? Czasami tak, ale wszystko zależy od kontekstu w jakim pojęcia te są używane.
Przede wszystkim musimy uporządkować i odróżnić od siebie bardzo ważne pojęcia teologiczne. Pomimo, że Kościół wyraża swoje zdanie w różnych dziedzinach życia społecznego, istnieje fundamentalna różnica pomiędzy nauczaniem na temat aborcji a napominaniem by pomagać bliźniemu. Nauczanie pierwsze jest dla każdego katolika ściśle określone, te drugie pozwala na szerszą interpretację. Mówiąc ogólnie, nauczanie Kościoła dzieli się na trzy rodzaje: dogmaty, doktrynę, i naukę społeczną.
Dogmaty w nauczaniu Kościoła katolickiego
Dogmat to esencja wiary Katolickiej. Dogmatem jest na przykład nauczanie, że jest jeden Bóg w trzech osobach (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty). Tak jak aksjomaty matematyczne, dogmaty są akceptowane jako prawdziwe i dlatego nie podlegają interpretacji. Dogmaty można tylko przyjąć albo odrzucić. Ciężko sobie wyobrazić biskupa który naucza, że Syn Boży nigdy nie istniał. Taki biskup bardzo szybko znalazłby się poza instytucją Kościoła.
Doktryna w nauczaniu Kościoła katolickiego
Doktryna jest bardziej plastyczna niż dogmaty ponieważ otwarta jest na pewnego rodzaju zmiany. Dzięki postępowi nauki, nauczanie Kościoła na temat aborcji jest dziś bardziej dojrzałe niż 1500 lat temu (zobacz także tutaj). Należy jednak podkreślić, że zmiana doktryny to nie to samo co jej mutacja, rozumiana jako przerodzenie się w coś nowego. Wręcz przeciwnie, w zrozumieniu Kościoła doktryna zmienia się dojrzewając. A więc poszczególna doktryna może jedynie stać się dogmatem. Właśnie dlatego na rysunku powyżej każdy dogmat to również doktryna, ale nie każda doktryna jest dogmatem. W sprawach doktryny również nie ma zbyt wiele miejsca na interpretację. Jeżeli chodzi o aborcję, to nawet najbardziej liberalny biskup wierny nauczaniu Kościoła, będzie bardziej ortodoksyjny niż przeciętny obywatel.
Nauka społeczna Kościoła katolickiego
Nauka społeczna to najobszerniejszy zbiór nauk Kościoła. Ten poziom nauczania może dotyczyć takich tematów, jak ekonomia, polityka zagraniczna, czy ochrona środowiska. Istnieje tutaj różnorodność poglądów, ponieważ Kościół nie wypowiada się na żaden z tych tematów jednoznacznie. Właśnie dlatego niektórzy biskupi wspierają otwartą politykę imigracyjną, a inni nie. Pojęcia liberał i konserwatysta stają się tutaj przydatne ponieważ pomagają nam zrozumieć poglądy społeczne i polityczne danego biskupa. Możliwe jest jednak, że z różnych powodów dana nauka społeczna przeobrazi się w doktrynę; to właśnie w tym momencie tradycyjne łaty polityczne przestają być użyteczne.
Zrozumienie poziomów nauczania Kościoła katolickiego jest kluczowe dla właściwej interpretacji stanowiska Kościoła. Nie każde stanowisko biskupa ma ten sam status doktrynalny. Rozróżnienie między dogmatem, doktryną i nauką społeczną jest kluczowe dla zrozumienia, czym jest autentyczne nauczanie Kościoła.
Zobacz także
Instytucje formalne i nieformalne w Kościele katolickim
